Zmysł dotyku

Dotyk jest niekiedy nazywany piątym zmysłem, a właściwie ten zmysł sam składa się z pięciu samodzielnych zmysłów – dotyku, ciśnienia, bólu, ciepła i zimna. Niestety tych pięć odróżniających się od siebie czynności w rzeczywistości przechodzi jedna w drugą i przestaje odpowiadać pięciu uporządkowanym, odrębnym, wyraźnym typom receptorów, czyli zakończeń odbiorczych. Czasami sprawiają wrażenie odrębnych – opisywano różne receptory, jak ciałka Ruffiniego dla wykrywania ciepła, kolbki Krausego dla wykrywania zimna, ciałka Meissnera dla dotyku i ciała Paciniego dla ciśnienia. Niekiedy wydają się o wiele mniej wyraźne, na przykład włókna nerwowe w uchu zewnętrznym nie mają tego rodzaju zakończeń odbiorczych, mimo to ucho świetnie odczuwa temperaturę, dotyk i ciśnienie. Prawdopodobnie, jak w prawie każdej dyskusji obie strony mają trochę racji – niekiedy włókna nerwowe są zaopatrzone w specjalne zakończenie, „w innych przypadkach brak organów końcowych! czasami zakończenie nerwowe jest wrażliwe na więcej niż jeden typ bodźca, czasami nie jest. Nie opracowano jak dotąd żadnej teorii tłumaczącej, chociażby w przybliżeniu, mechanizm zmysłu dotyku: odnosi się to także do wszystkich innych narządów zmysłowych.

Biorąc pod uwagę całe ciało, najwięcej jest zakończeń bólowych, mniej dotykowych, jeszcze mniej receptorów ciepła i najmniej receptorów zimna. Zdolność zlokalizowania poszczególnych wrażeń jest proporcjonalna do ilości tych zakończeń i dlatego na przykład dotyk czy ból można zlokalizować znacznie dokładniej w danej okolicy ciała niż ciepło i zimno. Jak dobrze wiadomo, różne części ciała mają różną wrażliwość dla każdego z tych bodźców: koniec prącia, łechtaczka, język, wargi i końce palców są nadzwyczaj wrażliwe na dotyk, zaś wrażliwość owłosionych części ciała, obejmujących właściwie całe ciało z wyjątkiem dłoni i podeszew, jest zwiększona przez podważanie włosów przy dotknięciu. Zakończenia dotykowe skupione dookoła podstawy każdego włosa wykrywają sprawnie jego ruchy, a do poruszenia włosa potrzebna jest znikoma siła. Zwierzęce włosy w okolicy pyska, spotykane u większości ssaków, wydłużają jeszcze tę wrażliwość.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *