Typy artykulacji cz. II

Tych pięć różnych sposobów wymawiania, zwielokrotnione przez różne układy w ich obrębie, pozwala na wydawanie pewnej liczby różnych dźwięków. Te elementy słów są podstawą każdego języka. Język angielski można zapisywać fonetycznie używając nie 21 spółgłosek i 5 samogłosek alfabetu, ale stosując 40 fonemów, czyli elementarnych dźwięków, z których 14 lub 15 jest samogłoskami, a reszta spółgłoskami. Niektóre z tych 40 są rzadko używane, inne często, a 9 spośród nich stosujemy w połowie całej używanej mowy: są to spółgłoski n, t, r, s, cl, I, i th, a także samogłoski i oraz e. Fonemy nie wystarczają jednak do utworzenia języka, ponieważ porozumiewamy się nie tyle samymi dźwiękami, ile określo- i nymi układami dźwięków. 3 000 000 000 ludzi na ziemi mówi 2 000 języków (ta licziba szacunkowa podlega ogromnym wahaniom wobec odwiecznych sporów, kiedy mamy do czynienia z odrębnym językiem, a kiedy tylko z dialektem), czyli 1 język wypada na 1 500 000 ludzi. Język angielski dobrze nadaje się do roli języka światowego, gdyż aby swobodnie nim mówić, trzeba znać zaledwie 2 000 słów. Jak podkreślił G, A, Miller, choć 50 najczęściej używanych słów stanowi 60%> tego, co mówimy i 45fl/o tego, co piszemy, to ograniczony słownik, tzw. Basic English (Podstawowy język angielski), nieuchronnie prowadzi do strat: ,,blood, sweat and tears” (krew, pot i Izy) zmieniają się w ,,blood, body-water and eye-water” (krew, woda ciała i woda oczu), W normalnym języku angielskim używa się kilka razy więcej słów niż w Basic English, a te dodatkowe słowa nie są bez znaczenia. W r. 1930 zanotowano i zanalizowano szereg rozmów telefonicznych i w rezultacie stwierdzono stosowanie 2 240 jednostek słownikowych (np. czasownik, jego czas przeszły i imiesłów dokonany tworzą jedną jednostkę leksykalną) oraz około 5 000 różnych słów. Słownictwo dobrej powieści obejmuje 10 000 słów, zaś student medycyny w czasie studiów le- karskich zwiększa swój zasób słów o 10 000. Ulysses Jamesa Joyce’a zawiera 29 899 słów, a Oxford English Dictionary 500 000 jednostek leksykalnych. ‘

Podobnie jak każdy dźwięk, także i mowa ludzka charakteryzuje się trzema własnościami: głośnością, wysokością i barwą. W języku angielskim zmiany głośności i barwy mają większe znaczenie niż zmiany wysokości.

Głośność zależna jest od energii, z jaką wibrują struny głosowe, a to znowu zależy od ciśnienia wywieranego przez przeciskające się pomiędzy nimi powietrze. Głośny śpiew wymaga przepuszczenia pomiędzy strunami głosowymi do 200 ml powietrza na sekundę, jednak wyćwiczony śpiewak potrafi oszczędniej gospodarować swymi rezerwami i osiągać tę samą głośność z Vs wspomnianej ilości powietrza. Moc mowy można mierzyć w watach, podobnie jak każde inne źródło mocy. Szept równa się 0,001 mikrowatów, cicha mowa 0,1 mi- krowata, bardzo głośna mowa 100 mikrowatów: wszystkie samogłoski wypromieniowują więcej mocy niż spółgłoski, toteż głośne krzyki o pomoc opierają się na samogłoskach: (Angielskie wołanie „help” nie jest równie dobrze słyszalne jak włoskie „aiuto”.)

Długość strun głosowych i odstęp pomiędzy nimi wyznaczają wysokość głosu

Można ją zmieniać w pewnym zakresie, wytrenowani śpiewacy bez trudności przeskakują z jednej oktawy w drugą. Bardziej istotna jest zmiana wysokości głosu w czasie rozwoju: struny głosowe zarówno u chłopców, jak i u dziewcząt w chwili urodzenia mają ok, 6 mm długości i początkowo powiększają się proporcjonalnie do wzrostu ciała. W wieku 2 lat mają 8 mm, w 6. roku życia 10 mm, w 10. -1 12 mm i w tym okresie struny głosowe u chłopców stają się wyraźnie większe, choć dziewczęta w tym samym wieku mogą być wyższe od chłopców. W 14, roku życia struny głosowe u dziewcząt mają 12 mm, u chłopców 13 mm, w 20. roku życia odpowiednio 16 i 24 mm, w 30. roku życia u mężczyzny 30 mm (pięciokrotne powiększenie od chwili urodzenia), u kobiety 20 mm (powiększenie trzykrotne). Zmiana wysokości głosu nie jest związana wyłącznie z okresem dojrzewanie, jest to proces powolny, obejmujący 3 dekady życia, w dodatku pod koniec życia struny ulegają skróceniu i głos staje się wyższy. Niekiedy, jak to się zdarza u osobników eunuchoidalnych, nie dochodzi do zmiany głosu w okresie dojrzewania, ale zazwyczaj odpowiednie leczenie potrafi przywrócić normalne męskie brzmienie. U prawdziwych eunuchów wykastrowanych przed okresem pokwitania nie dochodzi do mutacji głosu.

Barwa albo timbre głosu zależy od kształtu i wielkości różnych przestrzeni rezonujących, jak klatka piersiowa, krtań i jama ustna z zatokami bocznymi. Różnice pomiędzy samogłoskami są skutkiem zmian w obrębie tych jam, prawie bez pomocy artykulacji. Szept powstaje wyłącznie drogą odpowiedniej artykulacji i przystosowania jam w obrębie górnych dróg oddechowych – struny głosowe nie zostają wprawione w drgania, dlatego też ze względu na trudność zorientowania się co do częstotliwości podstawowej i długości strun na podstawie szeptu niełatwo określić płeć.

Mniej więcej jeden człowiek na stu należy do jąkałów, wśród nich byli Nevil Shute, Somerset Maugham, Aneurin Bevan, król Jerzy VI i Arnold Bennet. Istnieją próby rozróżnienia dwu typów jąkania się, jeden zależy od wahania się i jest częstszy w Wielkiej Brytanii, drugi charakteryzuje się powtarzaniem i występuje częściej w USA, na ogół jednak nie przywiązuje się wagi do tych różnic.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *