Biaiko

Białko zawiera każda komórka ciała i stanowi ono około 18°/ wagi ciała. Białka są związkami najbardziej skomplikowanymi spośród spotykanych w naturze i oczywiście mają ciężary cząsteczkowe , wahające się pomiędzy kilku tysiącami a wielu milionami. Nawet największe z nich składają się z aminokwasów, podstawowych drobnych elementów każdego białka. Albumina jaja kurzego na przykład, czyli „białko” otaczające żółtko jaja, jest proteiną niedużą, mającą ciężar drobinowy 45 000 i składa się z 418 aminokwasów powiązanych ze sobą w obrębie każdej cząsteczki. Aminokwasy mają oczywiście mniejszy ciężar cząsteczkowy niż duże rozbudowane białka, ich ciężary cząsteczkowe wahają się od 75 (glicyna) do 240 (cystyna).

Lista aminokwasów nie jest ciekawą lekturą, jednak wymaga wzmianki ze względu na niesłychanie ważną rolę aminokwasów. Niektóre są niezbędne w większym stopniu niż inne, w wykazie podkreślono 10, które okazały się konieczne w diecie młodych, rosnących szczurów. Brak któregokolwiek z dziesięciu podstawowych aminokwasów wywołuje ujemne skutki u szczurów laboratoryjnych, jeśli te 10 jest dostępne w dostatecznej ilości, to szczury potrafią wytworzyć pozostałe aminokwasy potrzebne do budowy własnych białek. Spis podstawowych aminokwasów, pomijając odchylenia, przedstawia się następująco:

– Glicyna CgHgNOo (19) Kwas glutaminowy

– Alanina C3H7NO2 (35) CgH9N04 (52)

– Seryna C3H7NO3 (36) Kwas hydroksyglutaminowy

– Treonina C4H9NO3 (16) C5H9N

– Walina C5H11NO2 (28) Arginina C6H34N402 (15)

– Norleucyna CgHisNC Lizyna C8H14N2O2 (20)

– Leucyna CHNOa (32) Fenylaianina CgHNOg (21)

– Izoleucyna C6Hi3NO-2 (25) Tyrozyna CgHuNOg O)

– Cystyna CsHi<>N2Sa04 (6) Tryptofan C14H12N2O2 (3)

– Metionina CgHuSNOg (16) Histydyna CeHgNgC (7)

– Kwas asparaginowy Prolina C5H9NO2 (14)

– C4H7NO4 (32) Hydroksyprolina C5H9N03

Ciężar cząsteczkowy

Podobnie jak węglowodany i tłuszcze – białka składają się głównie z węgla, wodoru i tlenu, ale odróżniają się od pierwszych zawartością azotu. Każdy aminokwas zawiera nieco azotu, a dwa spośród nich jeszcze siarkę. Praktycznie jedynym

Ciężar cząsteczkowy jest to ciężar względem atomu tlenu uważanego za 16. źródłem azotu w diecie człowieka są białka, toteż niezbędne jest stałe jego uzupełnianie: nieodwracalne zniszczenie protein prowadzi do strat azotu i wydalania go z moczem jako mocznika. Białka są również głównym źródłem siarki. Cyfry w nawiasach umieszczone za składem chemicznym odpowiadają ilości drobin każdego z aminokwasów obecnych w cząsteczce albuminy białka jaja.

Powyższy przykład składu jednego z prostszych białek daje wyobrażenie o ogromnej zawiłości chemii organicznej, szczególnie w odniesieniu do protein. W zestawieniu z wzajemnym oddziaływaniem tak wielkich cząsteczek zwykła chemia nieorganiczna wydaje się dziecinną zabawą. Każdy uczeń szkolny musi poznać podstawowe reakcje nieorganiczne, jak na przykład działanie kwasu siarkowego na cynk: H2SO4 + Zn = ZnSO -+ H2

Wytworzenie się siarczanu cynku i wodoru jest procesem prostym i całkiem elementarnym w porównaniu ze zmianami, jakie muszą zajść, kiedy na przykład albumina jaja zostaje zwyczajnie podgrzana. Jak każdemu wiadomo, ulega ona pod wpływem ciepła nieodwracalnej zmianie z substancji płynnej i przeźroczystej na stałą i nieprzezroczystą (w ciągu 4 minut, jeśli się lubi jajko na miękko). Chemia tej zmiany i sposób, w jaki ciepło działa na owe 418 aminokwasów, są niezwykle skomplikowane, nawet zapisanie wzoru chemicznego jednej drobiny albuminy składającej się z 418 jednostek jest niełatwym zadaniem.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *