Monthly Archives: Maj 2015

Śledziona – dalszy opis

Chociaż w malarii charakterystyczny jest niedobór czerwonych krwinek, a występujące z reguły w malarii powiększenie śledziony można łączyć ze zwiększonym zapotrzebowaniem na krew, to jednak powiększenie narządu w większości chorób jest związane ściślej z jego rolą producenta ciał odpornościowych. Śledziona gra rolę w systemie obronnym, polegającym na wytwarzaniu odpowiedniego białka przeciwdziałającego obcej substancji, skoro tylko dojdzie do inwazji ciała przez obce białko lub infekcją: wytwarzane jest wtedy przeciwciało skierowane przeciwko antygenowi. Ale i w tym przypadku zadanie śledziony może być z powodzeniem wykonane gdzie indziej.

Czytaj dalej

Studiowanie nerek ma wielkie znaczenie dla poznania ewolucji

Nauka paleontologii daje szerokie pole dla indywidualnych skłonności i możliwości odmowy przyjęcia rozpowszechnionych poglądów, mimo to paleontolodzy są na ogół przekonani, że najwcześniejsze ryby żyły w rzekach i jeziorach i dopiero później przeniosły się do mórz. Według powszechnej opinii fakt ten został dostatecznie uzasadniony badaniami nerek.

Czytaj dalej

Oddychanie

Wdech, czyli wciąganie powietrza przez nos, usta lub nos i usta, robi wrażenie obecności jakiegoś układu w obrębie nosa i ust wsysającego powietrze, tak jednak nie jest. Płuca są elastyczne i mogą się zapadać, na przykład w czasie operacji, i aby je rozszerzyć przepona przemieszcza się ku dołowi, a mięśnie żebrowe poszerzają klatkę piersiową. Przy spokojnym oddychaniu przepona schodzi ku dołowi o około 2 cm, przy głębokim oddychaniu ruch przepony wynosi około 8 cm. Kiedy przepona wykonuje ruch ku dołowi i równocześnie rozszerza się klatka piersiowa, płuca zostają rozciągnięte ku dołowi i na boki, a wtedy wpada do nich powietrze, aby nie dopuścić do powstania unikanej przez naturę próżni. Czynność odwrotna powoduje nieznaczne zwiększenie ciśnienia w obrębie płuc, toteż aby je wyrównać z ciśnieniem otaczającym, powietrze uchodzi z płuc do atmosfery. W normalnych warunkach różnice ciśnienia są niewielkie i oddychanie odbywa się spokojnie, przy ledwie zauważalnym przepływie powietrza tam i z powrotem.

Czytaj dalej

Płuca

Para płuc ludzkich waży około 1,1 kg, prawe jest cięższe od lewego: płuca sięgają mniej więcej do wysokości około 2 cm ponad obojczyki. Pod wielu względami płuca nie są sprawnym narządem, są one znakomitą realizacją kiepskiego projektu. Na podobieństwo autobusu londyńskiego wyjście i wejście są w tym samym miejscu – powietrze wchodzi i wychodzi przez usta. W rezultacie każdy oddech prowadzi tylko do częściowej wymiany gazów i około pięć szóstych powietrza pozostaje w płucach, gdy rozpoczyna się następny wdech, następny oddech pozostawia znowu pięć szóstych i tak dalej. W istocie rzeczy ze względu na minimalne wymiary drobin można by nawet twierdzić, że niektóre z cząsteczek znajdujące się w płucach na początku życia są nadal obecne przy jego końcu: usuwanie jednej szóstej przy okazji każdego oddechu jest niewystarczające dla usunięcia ich bez reszty w ciągu całego życia. Z rybami sprawa ma się inaczej, używają one metody przepływu, woda przepływa przez ich skrzela stałym strumieniem. Organizm ludzki musiał wykorzystać i przystosować pęcherz powietrzny rozwinięty przez dawne pokolenia ryb jako urządzenie służące do utrzymywania się na powierzchni. Teoretycznie jest to rozwiązanie o wiele mniej atrakcyjne, chociaż gdybyśmy mieli mieć rury wydechowe po bokach klatki piersiowej, to konieczne byłyby jakieś skomplikowane zastawki.

Czytaj dalej

Łzy u człowieka

Nadmierne wydzielanie łez, nazywane naukowo epiphora, wraz ze znacznym zwiększeniem produkcji pociąga za sobą duże zmniejszenie bakteriobójczych własności łez. Własności te badał Alexander Fleming na wiele lat przed słynnym odkryciem penicyliny. Do tego wcześniejszego odkrycia, podobnego w swej przypadkowości do wynalazku penicyliny, przyczyniła się kropla z nosa, nieprzyjemny, kapiący objaw silne- nego przeziębienia. Bakterie na pożywkach ginęły szybko w miejscach, na które spadla kropla.

Czytaj dalej

Mowa – ciąg dalszy

Otóż garść ogólnych informacji na ten temat: bliźnięta zaczynają mówić później niż dzieci pojedyncze: tata jest przeważnie prędzej wymawiane niż mama, nie ze względu na większe przywiązanie do ojca, ale ze względu na łatwość wymówienia dźwięku t: dzieci używają znacznie więcej samogłosek niż spółgłosek (u dorosłych na jedną samogłoskę przypada 1,4 spółgłosek): pierwsze samogłoski dziecka to samogłoski wytwarzane przez dorosłych w przedniej części jamy ustnej, a pierwsze spółgłoski to spółgłoski formowane w tylnej części jamy ustnej: dzieci uczą się mówić z różną szybkością – zależy to od otoczenia. Według G. A. Millera najwcześniej zaczyna mówić dziewczynka niewidoma, córka bogatych rodziców. Najwolniej mówi dziecko z upośledzonym słuchem, należące do pary bliźniąt w licznej i ubogiej rodzinie, w której rodzice posługują się dwoma lub trzema językami. Choć ogólnego znaczenia można się domyślić – paplanie dziecka nie jest zrozumiałe w 100% nawet dla rodziców (chyba i dla samego dziecka), duża część pozostaje niezrozumiała nawet, kiedy dziecko zacznie mówić. D. McCarthy sądzi, że u 18-mie- sięcznego dziecka można zrozumieć 26% mowy, 67% u dwuletniego, 89% u 2 i ‚/!-letniego, 93% u 3-letniego, 99% u 3 i ‚/!-letniego. Dziecko z obustronną głuchotą może nauczyć się mówić wyłącznie za pomocą specjalnych ćwiczeń, dziecko z obustronną częściową głuchotą może nauczyć się wymawiać dźwięki, których wymawianie jest widoczne u innych, jak np. b, f, ł – ale nie g, 1, r.

Czytaj dalej

Czynność kości

Funkcje kości są różnorodne. Jej twardość zapewnia kształt, podpiera i chroni. Jest ona miejscem przyczepienia mięśni. Znajdujący się wewnątrz szpik wytwarza wszystkie krwinki czerwone, produkuje także wiele innych składników krwi i niszczy stare krwinki czerwone. Zawiera minerały, głównie wapń i fosfor, obok nich trochę magnezu, fluoru, chloru, żelaza i, co ważniejsze, minerały kości są stale usuwane i uzupełniane. Mimo całej swej solidności budowy kość jest bardzo zmienna.

Czytaj dalej

Ważne znaczenie kalorii

Podobnie, wbrew wszystkim prawidłom, niektórzy ludzie jedzą jak olbrzymy i pozostają podobni do tyczek, inni jedzą jak wróbelki i pęcznieją jak balony. Ludzie o mocnej budowie częściej dochodzą do nadmiernej wagi, jak kiedyś ujął to British Medical JornnaJ: „Ten, który ma, otrzyma jeszcze więcej’’. Ludzie otyli rzeczywiście potrzebują więcej pożywienia: nie tylko mają większą podstawową przemianę materii, lecz także potrzebują więcej energii dla transportowania siebie samych po świecie, a mimo to mają większą skłonność do otyłości niż szczupli.

Czytaj dalej

Wygłodzenie

W każdym razie opuścił on w końcu szpital. Inaczej zakończyła się historia trzydziestoośmiotelniej kobiety o wzroście 155 cm przywiezionej do pewnego szpitala w San Francisco w r. 1965. Do przeniesienia jej potrzeba było 20 mężczyzn, nie mogła się zmieścić na żadnych noszach ani w żadnej windzie: zmarła w 24 godziny po przybyciu. Jej waga zanotowana przy przyjęciu i przy wypisie wynosiła 307 kg.

Czytaj dalej

Jak czyścić zęby? cz. II

Z nieznanej przyczyny dodanie fluoru do diety zapobiega próchnicy. Jeśli fluor obecny jest w wodzie do picia w minimalnej ilości 1 :1 000 000, to nie powoduje to zatrzymania próchnicy, lecz tworzy się mniej dziur – może o Va, może o ih. Fakt ten został wykryty na początku bieżącego stulecia przez dentystę amerykańskiego Fredericka S. McKaya i od tego czasu został wielokrotnie potwierdzony. W niektórych miastach jest dużo fluoru w wodzie – i mniej próchnicy: w innych dodawano fluor do wody, później zaprzestano fluorowania, a następnie wznowiono tę akcję, zaś częstość próchnicy odpowiednio spadała, wzrastała i znowu spadała. Przykładem takiej huśtawki było miasto Antigo w stanie Wisconsin, USA, które najpierw martwiło się z powodu próchnicy zębów, później z powodu zawartości w wodzie fluorku sodu będącego trucizną w większych dawkach, a następnie zostało ponownie ogarnięte niepokojem, kiedy znów wzrosła częstość występowania próchnicy. Innymi argumentami przeciw dodawaniu fluoru do wody, używanymi przez przeciwników akcji zanieczyszczania wody, jest niewystarczająco udowodniony korzystny wpływ fluoru, udowodnione ujemne skutki (przebarwienie zębów przy nieznacznym przedawkowaniu) oraz ograniczenie przez władze wolności osobistej.

Czytaj dalej